Sağlık Sektöründe Vardiya Çizelgelemesi: Radyoloji Teknisyenleri Açısından Yasal Düzenlemeler ve İş Yükünde Adaletin Gözetilmesi
Verimlilik Dergisi, cilt.60, sa.3, ss.691-702, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 60 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.51551/verimlilik.1843622
- Dergi Adı: Verimlilik Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.691-702
- Abdullah Gül Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Bu çalışma, yasal düzenlemelere ve çalışan tercihlerine odaklanan, radyoloji teknisyenleri için karma tamsayı çizelgeleme modeli sunmaktadır. Radyoloji teknisyenleri, katı yasal ve sağlık kısıtlamalarına tabi olmalarına rağmen literatürde yeterince temsil edilmemektedir. Bu çalışmanın temel özellikleri arasında toplam çalışma saatleri ve gece vardiyası görevlendirmelerinin dengelenmesi, gönüllü fazla mesai tercihlerinin, radyasyon güvenliği düzenlemelerinin ve cinsiyete duyarlı teknisyen gereksinimlerinin dikkate alınması yer almaktadır. Yöntem: Model, fazla mesaiye gönüllü olan teknisyenler arasında iş yükünü dengelemek amacıyla çok haftalık çizelgeleme için geliştirilmiştir. Model, Türkiye'deki bir kamu hastanesinde doğrulanmıştır. Bulgular: Önerilen model, iş gücü yönetiminde ölçülebilir ve köklü iyileştirmeler sağlamıştır. Toplam çalışma saatlerindeki standart sapma 53,92'den 2,95'e düşerek yaklaşık %95'lik bir iyileşme göstermiştir. Benzer şekilde, gece vardiyası dağılımındaki standart sapma 2,19'dan 0,61'e düşmüştür. Model, 1,34 saniyelik kısa bir sürede optimal bir çözüm üreterek yasal düzenlemelere ve personel tercihlerine %100 uyum sağlamıştır. Özgünlük: Bu çalışma, radyasyon güvenliği kısıtlamalarını bireysel tercihlere dayalı bir eşitlik çerçevesiyle birleştiren özgün bir model sunmaktadır. Özellikle teknisyenlerin yasal haklarını korurken ve cinsiyete duyarlı teknisyen gereksinimlerini dikkate alırken operasyonel verimliliği saniyeler içinde en üst düzeye çıkararak literatüre katkı sağlamaktadır.
Purpose: This study presents a mixed integer scheduling model for radiology technicians that focuses on legal regulations and employee preferences. Radiology technicians are underrepresented in literature despite being subject to strict legal and health constraints. Key features of this study include balancing total working hours and night shift assignments, considering voluntary overtime preferences, radiation safety regulations, and gender-sensitive technician requirements. Methodology: The MIP model was developed for multi-week scheduling to balance workload among technicians who volunteer for overtime. The model has been validated in a public hospital in Türkiye. Findings: The proposed model has resulted in measurable and radical improvements in workforce management. The standard deviation in total working hours decreased from 53.92 to 2.95, showing an improvement of approximately 95%. Similarly, the standard deviation in night shift distribution decreased from 2.19 to 0.61. The model achieved 100% compliance with legal regulations and personnel preferences by generating an optimal solution in a short time of 1.34 seconds. Originality: This study presents an original model that combines radiation safety constraints with an equity framework based on individual preferences. It makes a contribution to literature, particularly by maximizing operational efficiency in seconds while protecting the legal rights of technicians and by considering gender- sensitive technician requirements.