Türkmen Türkçesinde Fiillerden Yapılan Kişi Adları


Kayasandık A.

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, cilt.11, ss.396-403, 2019 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 11 Konu: 29
  • Basım Tarihi: 2019
  • Doi Numarası: 10.20875/makusubed.53801
  • Dergi Adı: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
  • Sayfa Sayısı: ss.396-403

Özet

Milletlerin çocuklarına ad verme gelenekleri ve usulleri farklıdır. Türk kültüründe kişinin adı, onun kaderiyle ilgili olduğu için adların seçimine özen gösterilmiş, çocuklara ad verme gelenekleri çok eski devirlerde oluşmaya başlamış ve bazı değişikliklerle günümüze kadar ulaşmıştır. Türkmen Türklerinin tarihî süreçte yaşadıkları siyasi ve dinî değişiklikler, onların ad verme âdetlerini etkilemiştir. Kişi adları üzerinden de Türk kültürünün yansımalarını, Orta Asya’daki inanışları, İslamlığın etkisini ve Sovyet baskısını anlamak ve sosyolojik değişiklikleri izlemek mümkündür. Türkmen Türkçesinde fiillerden yapılan kişi adlarıyla ilgili bu çalışmada, yaklaşık 7000 kişi adından 901’inin fiillerden yapıldığı tespit edildi. Bunların 76’sı kız adı, 29’u hem erkekler hem kızlar için ortak olarak kullanılan kişi adıdır. Erkek çocuklarına verilen fiil kökenli isimlerin sayısı ise 796’dır. Türkçedeki bazı yapım eklerinin özellikle sıfat-fiil yapma eklerinin kişi adları türetmede de kullanıldığı görülmektedir. İncelememizde on adedi yapım eki, dokuzu fiilimsi ve dördü kiplik olmak üzere toplam yirmi üç şekil tespit edilmiştir.